Thư pháp hay nghệ thuật viết chữ Hán Trung Hoa không chỉ là kho tàng văn hóa của Trung Quốc, mà còn là nghệ thuật có một không hai trong kho tàng văn hóa nghệ thuật của thế giới. Trong lịch sử hình thành và phát triển lâu dài, chữ Hán một mặt đóng vai trò xã hội quan trọng như trao đổi tư tưởng, kế thừa văn hóa, mặt khác đã hình thành nên nghệ thuật tạo hình độc đáo, nó được biết đến như: một bài thơ không lời, điệu nhảy vô hình; bức tranh không đường nét mà cũng là âm nhạc không lời.. Hôm nay Tiếng Trung Oliu sẽ cùng các bạn đi tìm hiểu những điểm đặc sắc trong loại hình nghệ thuật này.
1. Nguồn gốc
Có ba loại chữ viết của các quốc gia khác nhau trên thế giới, đó là chữ viết, chữ tượng hình và bản ghi âm. Trong đó chữ tượng hình là loại chữ xuất hiện sớm nhất và cũng là phổ biến nhất.
Chữ Hán là loại chữ điển hình được phát triển trên cơ sở chữ tượng hình. Nghệ thuật thư pháp cũng bắt đầu từ chữ Giáp Cốt (tượng hình) bắt đầu.
Trải qua hơn 2.000 năm kế thừa và phát triển, nghệ thuật thư pháp qua các thời kỳ đã thể hiện sự phát triển kinh tế xã hội và định hướng giá trị của con người trong các thời kỳ cụ thể khác nhau.
2. Các phong cách viết thư pháp
Thư pháp Trung Quốc không đơn thuần là chữ viết, nó còn được người ta sử dụng như một vật trang trí nhà cửa vào những dịp đặc biệt như lễ, tết. Có 5 phong cách viết thư pháp phổ biến. Mỗi phong cách lại có những cách thể hiện riêng.
+ Khải thư: Đây là kiểu chữ được sử dụng phổ biến và thông dụng nhất ngày nay. Nó được dùng trong lĩnh vực quảng cáo, in ấn. Đặc biệt là loại chữ dành cho những người mới bắt đầu học chữ Hán. Khải thư có bố cục ngay ngắn theo dạng hình vuông, được viết chậm rãi và cẩn thận. Khác với các loại chữ khác, khi viết thì ngòi bút được nhấc lên khỏi mặt giấy.
+ Triện Thư: Là loại chữ thư pháp có lịch sử lâu đời và được lưu hành rộng rãi. Triện thư gồm 2 kiểu chữ là Đại Triện và Tiểu Triện. Đây là loại chữ thư pháp kiểu cổ, các nét thanh, bố cục đơn giản.
+ Lệ thư: Là bước phát triển cao hơn của Triện thư. Hầu hết nét bút của Lệ thư là những nét vuông thể hiện sự mạnh mẽ, đơn giản về đường nét. Là thư thể thông dụng trong công văn, kiểu chữ này rất phổ biến giữa thế kỷ 3 và 2 TCN.
+ Hành thư: Đây là loại chữ thư pháp gần giống với chữ viết tay thông thường. Khác với các kiểu chữ khác, chữ Hành thư khi viết thì ngòi bút ít nhấc lên khỏi mặt giấy. Chính vì thế các nét chữ trong cùng một chữ được viết nối liên tục nhau. Hành thư có đường nét phóng khoáng, dễ đọc, bố cục chữ tròn trịa, ít góc cạnh.
+ Thảo thư : Đây là kiểu chữ mang tính nghệ thuật cao, thiên về cảm hứng của người viết. Các nét chữ được biến tấu đầy thi vị, thanh thoát, tốc độ viết nhanh chóng. Các nét chữ thể hiện sự liên kết, uyển chuyển tạo nên sự liên hoàn cho các bộ chữ. Khi viết, ngòi bút được hạn chế nhấc lên khỏi mặt giấy. Thảo thư được viết để thể hiện đại ý của văn tự, chính vì thế mà không phải ai cũng có thể thưởng thức được loại thư pháp này.
3. Tính thẩm mỹ của Thư pháp Trung Quốc
Thư pháp đề cập đến các phương pháp viết, luật và quy tắc của các ký tự. Vẻ đẹp của thư pháp, phông chữ phải đẹp, cấu trúc đẹp, bố cục đẹp, nội dung bài viết được lồng ghép vào bố cục tổng thể và toàn bộ tác phẩm có thể phản ánh vẻ đẹp của tính cách, tâm trạng, suy nghĩ, ý chí và cảm xúc của người viết.
Nghệ thuật thư pháp thực chất là một nghệ thuật tổng hợp, tích hợp chữ Hán, thơ cổ, mỹ học, bố cục, cấu trúc của bản thân thư pháp, cấu trúc, bố cục, tu thân, tình cảm, ý chí, trí tuệ bình đẳng trong một biểu hiện.
Nó hoàn toàn không phải là một nghệ thuật thuần túy. Nếu chỉ cần ghép chữ Hán lại để viết cho hoa mỹ, cho dù là bắt chước phông chữ của người khác, có thể có hình dáng giống nhau, nhưng chẳng qua cũng chỉ là “người chép chữ”, không thể gọi là nghệ thuật thư pháp.
Nghệ thuật thư pháp có thể thể hiện cảm giác nhịp điệu như âm nhạc và vẻ đẹp đồ họa như nghệ thuật; nó có thể thể hiện cảm xúc của một người và có thể nói lên tính cách và khí chất của một người. Có thể truyền cảm hứng cho mọi người, có thể cho mọi người sức mạnh, có thể mang lại cho mọi người niềm vui.
Nó có thể cho mọi người trải nghiệm lĩnh vực nghệ thuật thư pháp, vì vậy sức hấp dẫn của nghệ thuật thư pháp có thể được tiếp tục và lưu truyền từ xa xưa đến nay, đây chính là ý nghĩa của nghệ thuật thư pháp.
4. Các yếu tố cần thiết luyện viết thư pháp
Thư pháp không chỉ đơn giản là một việc làm trong đoạn thời gian mà đó là cả quá trình. Nghệ thuật viết thư pháp cũng như nghệ thuật sống, nghệ thuật làm người vậy. Những người viết Thư pháp cũng thường có tư tưởng thông suốt, cách sống an yên và có phẩm cách riêng mình. Vậy làm sao để có thể luyện viết Thư pháp đẹp, cũng như trở thành một bản thân tốt hơn?
Kiên Trì : Kiên trì là điều đầu tiên, cũng là quan trọng nhất. Đừng theo đuổi những con đường tắt. Nghệ thuật thư pháp không có con đường tắt. Chỉ có luyện tập chăm chỉ mới tạo ra thành quả ngọt ngào.
Không chạy theo xu hướng: Những gì phù hợp với người khác có thể không phù hợp với bạn. Bạn nên chọn cho mình một bức thư pháp phù hợp dựa trên tính cách và khí chất của mình mà tạo ra kiểu chữ thư pháp cho riêng mình. Cần có khả năng suy ngẫm và xác định những tác phẩm thư pháp cổ nào thực sự tốt hoặc cái nào không phù hợp để bạn luyện tập.
Người xưa nói: “Nét chữ nết người”. Hãy chắc chắn để tìm ra loại phông chữ phù hợp với bạn để thực hành. Nghệ thuật thư pháp thích hợp để bản thân thưởng thức suốt đời. Người hướng nội học cách viết các ký tự hướng nội và người hướng ngoại cũng có cách viết riêng. Chỉ bằng cách này, bạn có thể nhận được kết quả gấp đôi với một nửa nỗ lực.
Một người viết thư pháp không để người khác xác định bạn nên viết gì và viết như thế nào.
Tìm cho mình một cây bút phù hợp và tâm đắc: Khi viết thư pháp, chúng ta phải biết cách dùng bút để trải nghiệm. Cây chút sẽ là người bạn tri kỷ nói cho người khác biết bạn là ai.
Nền tảng về chữ Hán, văn hóa Trung Hoa cổ đại : Phải có những kỹ năng cơ bản về thơ cổ và chữ Hán cổ. Nét phẳng trong thơ có thể mở rộng cho tác phẩm thư pháp, chỗ nặng nên nặng, chỗ nhẹ nên nhẹ, khi khô nên khô, khi dày nên dày, khi to nên lớn.
Cá tính riêng: Có sự sáng tạo, độc lập, cá tính riêng mà không làm mất đi ý định ban đầu của nghệ thuật thư pháp. Một tác phẩm hay phải có cái gì đó riêng và thể hiện bản thân một cách hoàn hảo.
Nghệ thuật thư pháp Trung Hoa đã tồn tại Ngàn năm và được đón nhận trên khắp thế giới chắc chắn có giá trị của riêng nó. Hiểu được những điều ấy, bạn còn ngại gì mà không thử với nghệ thuật độc đáo này?
Nguồn: https://riba.vn/
